Van bi là loại thiết bị công nghiệp được sử dụng nhiều trong việc điều tiết (đóng/mở) dòng chảy trong hệ thống nước, đường ống, với nhiều chủng loại và kích thước khác nhau. Nhờ có van bi mà việc điều chỉnh lượng nước được tiến hành đơn giản hơn, giúp đỡ rất nhiều trong sinh hoạt đời sống và sản xuất đặc biệt là ở lĩnh vực công nghiệp. Việc hiểu rõ hơn về đặc điểm cấu tạo, nguyên lí hoạt động, các ưu và nhược điểm sẽ giúp chúng ta biết cách xử lý một vài sự cố cũng như sử dụng và bảo trì tốt hơn. Và quan trọng hơn, những thông tin đó hiện đã có trong bài viết ngay sau đây, mọi người đừng vội lướt qua nhé.
Van bi hay còn được biết đến với cái tên Ball valve là một thiết bị cơ khí sử dụng góc quay nhỏ hơn hoặc bằng 90 ° để đóng mở, điều tiết dòng chảy của lưu chất trong hệ thống đường ống. Đĩa của van là một viên bi được làm từ kim loại hoặc nhựa, đục một lỗ xuyên qua tâm. Van sẽ mở hoàn toàn khi chiều của lỗ nằm song song với dòng chảy của lưu chất. Và nó sẽ đóng hoàn toàn khi lỗ nằm vuông góc với dòng chảy của lưu chất. Có một tay gạt được lắp phía trên của trục van, bằng cách gạt nó theo góc 90 độ, chúng ta có thể đóng mở thiết bị này.

Một van bi thường có 5 bộ phận chính, gồm: thân, trục, bi, gioăng làm kín và tay gạt. Trong đó, thân van là bộ phận chính để lắp ghép các chi tiết khác. Bộ phận này thường được làm từ đồng, inox, gang, thép,.. Viên bi hay đĩa van là bộ phận nằm giữa thân, cố định bởi gioăng làm kín và trục. Nhiệm vụ chính của nó là điều tiết dòng chảy và cho phép chất lỏng đi qua. Bộ phận này có hình cầu với một lỗ tròn xuyên tâm. Thép không gỉ hoặc Inox 304 là những vật liệu thường dùng để tạo van bi, bởi chúng có độ cứng cao cũng như khả năng chống ăn mòn tốt.

Bộ phận thứ ba chính là trục van, đây là bộ phận có vai trò kết nối và truyền lực từ tay gạt, (vô lăng), truyền động tới bi. Trục van thường được làm từ hợp kim cứng, khả năng chống ăn mòn cao. Thứ tư là chính là phần gioăng làm kín. Nó có nhiệm vụ làm kín khít giữa Viên bi rỗng và thân van để không cho môi chất bị rò rỉ ra bên ngoài trong quá trình vận hành. Gioăng làm kín được chia thành nhiều loại với những ứng dụng cụ thể bởi chúng có khả năng tương thích hóa học, áp suất và nhiệt độ đa dạng... Vật liệu làm gioăng thường là: PTFE, Metal, Nylon, Graphite, Viton,Reinforced Teflon (PTFE), Hypatite PTFE,.. Cuối cùng chính là bộ phận tay gạt, được biết đến như một chi tiết dùng để thao tác đóng, mở van, làm bằng thép hoặc gang. Phần tay gạt này có thể thay thế bằng hộp số và vô lăng ( tay quay) trong trường hợp các đường ống có kích thước và áp suất lớn. Cũng có thể dùng trong những bộ chuyền động bằng khí nén, điện, khi sử dụng trong các hệ thống tự động hóa.
Van bi dạng pull port có đường kính lỗ bi bằng với đường kính ống, điều này giúp giảm lực ma sát giữa lưu chất và van, đồng thời không bị tụt áp đường ống, dòng chảy diễn ra bình thường. Tuy nhiên, nó chỉ sử dụng khi cần lưu lượng dòng chảy lớn, vì thiết kế của van khá lớn và đắt tiền. Lấy ví dụ cho việc này, khi cần làm sạch và nạo sạch đường ống thì cần một áp lực cao và lưu lượng chất lỏng lớn, lúc đó người ta sẽ sử dụng van loại pull port Bạn có biết van bi là thiết bị gì và vì sao có tên gọi như vậy hay chưa? Vậy bạn đã thực sự hiểu rõ về cấu tạo cũng như nguyên lý hoạt động của loại van này hay chưa.

>>> Xem thêm : Van bi điều khiển bằng khí nén - Phân loại van bi tùy thuộc vào điều kiện và nhu cầu sử dụng